„Jeżeli można poprawić przestrzeń publiczną choćby na sekundę, lepiej to zrobić niż nie robić nic”
Martha Schwartz
Podwórko, niegdyś ośrodek życia społecznego i miejsce wypoczynku, dziś stało się betonową pustynią, ogołoconą z wszelkich działań wspólnotowych, które służyłyby zacieśnianiu relacji sąsiedzkich. Przestrzenie międzyblokowe, ulice i dziedzińce, przestały być przestrzenią wspólną, a stały się niczyje. Za ich wygląd odpowiedzialni są bliżej nieokreśleni "oni". I o ile ulice i place, najbardziej widoczne elementy miasta, traktowane są priorytetowo przez władze, o tyle podwórka pozostają w ich cieniu, brudne i zaniedbane. Tymczasem stworzenie przyjaznego, własnego MIEJSCA zależy przede wszystkim od samych mieszkańców i jest możliwe przy użyciu minimalnych środków. Jedna z zasad tworzenia wspaniałych przestrzeni miejskich (wg PPS) mówi: "Rozpocząć od petunii: eksperymentować...". "Złożoność funkcjonowania przestrzeni miejskiej jest tak duża, że trudno się spodziewać, iż wszystko uda się od razu. Najlepsze przestrzenie miejskie powstały na drodze eksperymentu i krótkotrwałych usprawnień, testowanych i dopasowywanych przez szereg lat".
Bardzo ważnym czynnikiem, który zaważył na wyborze ogrodów czasowych, jako podstawowego źródła inspiracji, był fakt, że ich realizacja nie wymaga dużych nakładów finansowych. Dzięki temu można, choć na chwilę, zmienić szare, brudne podwórko, w kolorowy "ogród", tak aby pokazać mieszkańcom, że nie są skazani na nijaką przestrzeń za oknem, że są za nią również odpowiedzialni.
Projekt składał się z czterech etapów:
- zapoznanie z terenem i wybór odpowiedniego podwórka;
- badania społeczne - bezpośrednie rozmowy z mieszkańcami;
- projekt koncepcyjny - będący efektem rozmów;
- wspólna realizacja - kulminacyjny punkt projektu.
Wybrane podwórko, przy ul. Limanowskiego 13/ Józefińskiej 24a w krakowskiej dzielnicy Podgórze, jest miejscem styku dwóch odmiennych środowisk. Z podwórka korzystają zarówno lokatorzy bloku z mieszkaniami socjalnymi, jak i starsi mieszkańcy XVIII-wiecznej kamienicy. Z podwórkiem graniczy również Galeria Rękawka i Dom Historii Podgórza. Obecnie jest to przestrzeń bardzo zaniedbana. Problemem podstawowym pozostają jednak relacje sąsiedzkie. Wyczuwalna jest niechęć, czasem wręcz strach, mieszkańców kamienic przed lokatorami z bloku obok. Tymczasowi mieszkańcy bloku nie utożsamiają się z miejscem i nie wyrażają zainteresownia poprawą stanu podwórka. Jest to problem złożony, który wymaga podjęcia szeregu działań. Ogrody czasowe były tylko próbą, eksperymentem, który miał pomóc w określeniu potrzeb mieszkańców i w zainteresowaniu ich przestrzenią wokół ich domów. Podwórko wybrano również ze względu na bliskość Domu Historii Podgórza. Instytucja ta istnieje w świadomości mieszkańców, dlatego zainicjowano akcję właśnie we współpracy z DHP, jako kogoś "stamtąd". Ułatwiło to również wiele spraw organizacyjnych.
Początkowo planowano pracę z wszystkimi mieszkańcami - dorosłymi, młodzieżą i dziećmi. Jednak spotkanie z dwoma pierwszymi grupami, z różnych powodów, nie doszło do skutku. Skupiono się więc na pracy z dziećmi. Zorganizowano dla nich w sumie osiem warsztatów. Na pierwszych zajęciach dzieci malowały swoje wymarzone podwórko. Była to okazja do dyskusji na temat obecnego stanu podwórka, jego przeszłości i zachodzących tam zmian. Na podstawie rozmów i wykonanych prac powstał postulat - protest przeciwko szarym, brudnym, betonowym przestrzeniom miejskim i tęsknotą za zielenią, placem zabaw i kolorami. Na kolejnych warsztatach dzieci wykonywały przedmioty związane z tematyką ogrodową - donice, wazony, kwiaty z origami, a nawet krasnoludki. Po paru spotkaniach, widząc zaangażowanie dzieci, prowadząca zdecydowała się na następny krok. Przygotowano tekturowy model, na którym uczestnicy warsztatów projektowali swoje podwórko.
Punktem kulminacyjnym projektu była impreza, podczas której udekorowano wybrane podwórko przy pomocy prac wykonanych przez dzieci. Impreza miała miejsce 30.09.2006 r. i stanowiła integralną część V. Podgórskich Dni Otwartych Drzwi, organizowanych przez Stowarzyszenie Podgorze.pl, Dom Historii Podgórza i Dom Kultury "Podgórze". Rozpoczęto od wspólnego dekorowania. Brzydką barierkę zasłonięto papierowym łańcuchem, stworzono galerię prac przedstawiających wymarzone podwórko, a trzepak zamienił się w kwietną instalację. Podczas uroczystego otwarcia odczytano postulat i rozdano drobny prezent dla przybyłych gości - "ogródki" w pudełkach od zapałek. W tym dniu można było również porysować, pograć w dawne podwórkowe gry - klasy, gumę czy kapsle, a także oglądnąć fotoplastikon i najmniejsze kino świata z zaprzyjaźnionej Galerii Ewa.
W sumie w imprezie wzięło udział ponad 100 osób, w tym połowa to dzieci. Zaciekawieni mieszkańcy podziwiali ich działania przez okna. Uczestnicy warsztatów byli szczególnie przejęci tym wydarzeniem. Dla wielu z nich była to pierwsza publiczna wystawa. Cieszyła również obecność mieszkańców, którzy wcześniej nie wykazywali zainteresowania wyglądem podwórka.
Warto podkreślić, że cała impreza została przygotowana przy minimalnych kosztach. Materiały wykorzystane na warsztatach sfinansował Dom Kultury "Podgórze". Powodzenie projektu możliwe było dzięki zaangażowaniu wolontariuszy i dzieci, co szczególnie potwierdza postawioną tezę, że stworzenie przyjaznego miejsca możliwe jest przy użyciu minimalnych środków i odrobinie dobrej woli. Z pewnością jednorazowa akcja nie jest wystarczająca i konieczne byłyby podobne - na innych podwórkach. Działania te powinny być wzbogacone o kontakty z Radą Dzielnicy i Miasta oraz z odpowiednimi urzędami, tak aby wraz ze zmianą świadomości mieszkańców, zmieniał się również stosunek osób odpowiedzialnych za te przestrzenie. Podstawą całego procesu muszą być jednak ciągłe spotkania z mieszkańcami.
Przygotowania do projektu trwały prawie rok. Po drodze napotkano wiele trudności. Największą nagrodą była radość i zaangażowanie dzieci oraz reakcja mieszkańców, którzy mówili "Jak pięknie zrobiliście to nasze podwórko. Żeby tak zawsze było..."
1/ "Jedenaście zasad tworzenia wspaniałych przestrzeni miejskich" w: Żyjące miasto, praca zbiorowa wydana w ramach projektu Żyjące Miasto realizowanego w Podgórzu, Kraków 2002
Szczegółowa dokumentacja dostępna w
plikach do pobrania z serwera. Kliknij nazwę pliku, aby rozpocząć pobieranie.
2009-06-15 Green Architecture Co wiemy na temat "Green Architecture? Jak się rozwija ta dziedzina w Polsce, a jak na świecie?
2009-05-22 Studia podyplomowe Projektowanie i wytwarzania mebli Katedra Meblarstwa na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu zaprasza wszystkich chętnych do podjęcia studiów podyplomowych w zakresie "Komputerowo zintegrowanego projektowania i wytwarzania mebli".
2009-05-19 Studia Podyplomowe Projektowanie Ogrodu z Domem Rodzinnym Do 31 lipca przyjmowane są zgłoszenia na studia podyplomowe "Projektowanie ogrodu z domem rodzinnym" przy Wydziale Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie.
2008-09-01 Dialog z otoczeniem - podróże młodych architektów... Zapraszamy dzieci i młodzież na cotygodniowe spotkania w nowej bazie Młodzieżowego Domu Kultury przy ul. Fabrycznej 1/3 w Warszawie, w Miasteczku Przyrody...
2008-08-30 Dialog z otoczeniem Zapraszamy dzieci i młodzież na cotygodniowe spotkania w nowej bazie Młodzieżowego Domu Kultury przy ul. Fabrycznej 1/3 w Warszawie, w Miasteczku Przyrody. Uczestnicy zajęć mają możliwość zapoznać si ...
2008-08-12 Warsztaty Był sobie Osieck... Warsztaty Był sobie Osieck...
Osieck –Łucznica, 15-17 sierpnia 2008
W najbliższy piątek w ośrodku Stowarzyszenia Akademia Łucznica w Łucznicy rozpoczną się 3-dniowe warsztaty pt. Był sobie Osieck będące kontynuacją ubiegłorocznych warsztatów: Podróże w zapomnianym krajobrazie.
2008-06-27 Stadslab - Europejskie Laboratorium Projektowania Urbanistycznego Stadslab - Europejskie Laboratorium Projektowania Urbanistycznego z siedzibą w Tilburgu (Holandia) zaprasza do udziału w drugiej edycji kursu mistrzowskiego poświęconego miastu Lublin.
2007-08-12 Podróże w zapomnianym krajobrazie - warsztaty edukacji architektonicznej - Łucznica, 20-25 sierpnia 2007 W dniach 20-25 sierpnia w ośrodku Stowarzyszenia Akademia Łucznica w Łucznicy odbędą się warsztaty edukacji architektonicznej 'Podróże w zapomnianym krajobrazie', w których wezmą udział dzieci i młodzież ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Osiecku oraz ze Szkoły St. Matthew’s Academy, Kilwinning, Szkocja...
2007-07-05 Zapomniane krajobrazy Rozpoczęły się wakacje. Wspaniale jest poznawać atmosferę nieznanej kultury i wdychać aromaty nowych miejsc, kryjąc się w zaułkach słynnych ogrodów i budowli.
Ale równie cenne jest odkrywanie tego, co znane i bliskie - na nowo, z głęboką świadomością wartości, jakie niosą ze sobą polskie krajobrazy, tak różnorodne i piękne, że sami się czasem dziwimy zdjęciom
2007-03-27 Podgórskie ogrody podwórkowe Podwórko, niegdyś ośrodek życia społecznego i miejsce wypoczynku, dziś stało się betonową pustynią, ogołoconą z wszelkich działań wspólnotowych, które służyłyby zacieśnianiu relacji sąsiedzkich. Przestrzenie międzyblokowe, ulice i dziedzińce, przestały być przestrzenią wspólną, a stały się niczyje.
2007-03-27 Dialog z otoczeniem - edukacja architektoniczna 6 kwietnia Krajowa Rada Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej i Stowarzyszenie Akademia Łucznica organizują ogólnopolską konferencję na temat edukacji architektonicznej dzieci i młodzieży.
2007-03-27 Budowanie systemów powszechnej edukacji architektonicznej Szacunek do własnego środowiska świadczy o poziomie kultury narodu. Od wykształconej w młodym wieku wrażliwości na jakość otoczenia (rozumianego zarówno jako środowisko zbudowane jak naturalne) zależą przyszłe zachowania związane z właściwym użytkowaniem przestrzeni naszego Kraju.
2007-03-27 Edukacja i praktyka zawodowa Edukacja (uczymy się, czyli polskie uczelnie prowadzace kierunek: architektura krajobrazu oraz my uczymy, czyli edukacja architektoniczna) i praktyka zawodowa (praktyki, staże)
POP-prezentacja1.ppt (1157K)
wersja do wydruku
przedyskutuj na forum